Vanavond landt (als alles goed gaat) om 21:44 Nederlandse tijd Marsrover Perseverance in een krater op de rode planeet. Het is niet de eerste robotverkenner van NASA die op Mars landt: Curiosity rijdt er al sinds 2011 rond. En vorige week bereikten verkenners van China en de Verenigde Arabische Emiraten de planeet.
Wat maakt juist deze missie zo bijzonder? Drie vragen aan Marsonderzoeker Inge Loes ten Kate.
"Vorige missies hebben al zeer sterke aanwijzingen gevonden voor de mogelijkheid van leven. De vorige Marsrover, Curiosity, heeft organisch materiaal gevonden. Dat was niet direct leven, maar gaf dus wel aanwijzingen dat het er mogelijk was. Nu onderzoeken we een andere krater, waar de omstandigheden voor leven gunstiger zijn."
"3,5 miljard jaar geleden was er veel water op Mars en toen is op aarde ook leven ontstaan. Ik denk niet dat we nu sporen van leven aantreffen op Mars. Als het er al is, dan verwacht ik dat het heel diep in de grond zit. In volgende missies gaat dieper geboord worden dan nu."
"Deze missie brengt ons veel dichter bij een antwoord. De bedoeling is om organische moleculen te vinden in het gesteente. De buisjes waar dat materiaal in wordt gestopt, worden achtergelaten op het oppervlak en waarschijnlijk over tien jaar opgehaald. Maar voor die tijd kunnen er al gegevens naar de aarde worden verstuurd."
"Zeker. Tijdens de missie zal onder meer worden onderzocht of het mogelijk is om van koolstof zuurstof te maken. De atmosfeer bestaat voor 95 procent uit kooldioxide en dat kan je niet ademen."
"Zuurstof maken is een belangrijke stap voor bemande missies. Zonder zuurstof wordt dat heel moeilijk. Ook onderzoeken we de straling en het weer. Daar weten we al veel over, maar je wil zo goed mogelijk het weer kunnen begrijpen en voorspellen."
"Met de Perseverance gaat een speciaal helikoptertje mee. Dat is voor het eerst. Die helikopter gaat testvluchten maken om te kijken wat er mogelijk is. De helikopter doet zelf testen en vliegt volledig autonoom. De bedoeling is dat hij zichzelf tijdens de vlucht warm kan houden."
De missie zal dus niet gelijk buitenaards leven vinden, maar desondanks is het een spannende dag voor Ten Kate. "Heel benieuwd wat we daar allemaal kunnen leren."
Opeens zette Facebook gisteravond de knop om. Australische nieuwsmedia en gebruikers konden geen nieuws meer delen. De pagina's van bijvoorbeeld The Australian en de Sydney Morning Herald zijn helemaal leeg.
De reden is een strijd die Facebook en Google voeren met de Australische overheid (en op de achtergrond een flinke uitgeverslobby) over een nieuwe mediawet waardoor techplatforms uitgevers moeten gaan betalen. Google besloot deze week zaken te doen met uitgevers en heeft een aantal deals gesloten. Facebook koos een andere route en laat zien welke macht het heeft als het erop aankomt.
"Facebook zit fout, Facebooks acties zijn onnodig", reageerde minister van Financiën Josh Frydenberg. "Hiermee beschadigt het bedrijf zijn reputatie in Australië." Hij is ook boos omdat bij het blokkeren van pagina's ook overheidspagina's, met bijvoorbeeld corona-informatie, tijdelijk werden geraakt. Ook wordt gevreesd dat het gebrek aan kwaliteitsnieuws leidt tot meer desinformatie.
Volgens de Australische overheid is er sprake van een "onevenwichtige machtsbalans" tussen media en techplatforms. Die balans moet worden hersteld met afspraken tussen uitgevers en techplatforms over vergoedingen voor bijvoorbeeld linkjes in Facebooks nieuwsoverzicht en in Googles zoekresultaten. Want de twee partijen verdienen hier ook geld aan via advertentie-inkomsten, benadrukt Australië.
Komen de partijen er onderling niet uit, dan bepaalt een arbitragecommissie het vergoedingsbedrag. De platforms worden ook verplicht om relevante wijzigingen in hun algoritme te delen met nieuwsmedia.
Facebook en Google hebben zich flink verzet tegen de voorstellen. Al in augustus dreigde Facebook het delen van nieuwsberichten onmogelijk te maken. En Google zei in januari dat als de wet er zou komen het bedrijf genoodzaakt zou zijn om Google Zoeken af te sluiten.
Zo zien de Facebook-pagina's van Australische media er nu uit, dit is die van de Sydney Morning Herald:
De discussie om de twee partijen, tevens grootmachten op de online advertentiemarkt, te laten betalen voor nieuws bestaat al veel langer. Maar een escalatie zoals nu in Australië was er nog niet.
In een blogpost stelt Facebook dit besluit met een "bezwaard hart" te hebben genomen en dat het wetsvoorstel de relatie tussen het platform en uitgevers "fundamenteel verkeerd begrijpt".
Ook zegt het bedrijf weinig te winnen te hebben bij het tonen van nieuws op zijn platform. Nieuws zou goed zijn voor minder dan vier procent van het totaal. Het bedrijf bood nieuws naar eigen zeggen aan omdat het "belangrijk is voor een democratische samenleving". Links naar nieuwsmedia op Facebook waren afgelopen jaar volgens het platform goed voor 5 miljard verwijzingen.
Wat verder op de achtergrond meespeelt, is dat er in Australië sprake is van een mediacrisis. Uit informatie van The Australian Newsroom Mapping Project blijkt dat sinds januari 2019 al 184 redacties hun deuren hebben gesloten of zijn gekrompen.
"De crisis is ongekend", zei Allan Fels, voorzitter van de organisatie die het overzicht bijhoudt, vorig jaar tegen The Guardian. Hij wijst op drie oorzaken: de gevolgen van de digitalisering, de coronacrisis en de bosbranden. Uitgevers moeten ondertussen toezien hoe Facebook en Google steeds meer omzet draaien en winst maken.
Daarmee is niet gezegd dat het een direct met het ander te maken heeft. Zelfstandig tech-analist Benedict Evans, die de media- techsector al jaren volgt, wijst erop dat veel van de advertentie-inkomsten die nu binnenstromen bij Facebook en Google, niet per se daarvoor naar kranten gingen. Ook werpt Evans op dat er nog nooit iemand heeft betaald voor het linken naar anderen. Als dat nu wel zou moeten, waarom is het dan alleen van toepassing op nieuws?
Tegelijkertijd zijn techplatforms wel belangrijkere spelers in het nieuwsdomein geworden en concurreren ze daardoor in zeker opzicht met nieuwsmedia. Dat zit uitgevers wereldwijd al veel langer dwars.
De situatie in Australië moet niet los worden gezien van regulering elders in de wereld. Zo gaven Europarlementariërs al eerder aan interesse te hebben in de manier waarop Australië met deze zaak omgaat; in de EU wordt momenteel gewerkt aan wetgevingspakketten die zijn bedoeld om de macht van grote techbedrijven in te perken.
Brussel, maar ook Washington en Londen, zullen aandachtig kijken naar wat er in Australië gebeurt en wie als eerste met z'n ogen 'knippert' en dus toegeeft: de Australische overheid of Facebook.