Uncategorized

Het ministerie van Volksgezondheid overweegt een speciale app te maken voor de coronatest. De app kan onder meer worden gebruikt om een test te boeken, maar kan ook een soort certificaat bevatten om te kunnen bewijzen dat je negatief bent getest.

De app is nog niet officieel aangekondigd, maar ingenieursvereniging KIVI vermeldde het plan in een blogpost. Het ministerie bevestigt dat over een dergelijke app wordt nagedacht. Aanleiding is de testcapaciteit, die straks mogelijk nog veel groter is, en meerdere typen coronatests. Daar zouden "burgers gebruikersvriendelijk en op één plek" naartoe moeten worden begeleid.

Alle opties open

Opvallend is ook het mogelijke 'testcertificaat', waarmee je kunt aantonen dat je recent negatief bent getest. Tot nu toe was het beleid altijd om burgers geen verklaring te geven dat ze niet besmet zijn. Wie zo'n verklaring wel wilde, bijvoorbeeld voor een buitenland-reis, moet zich nu nog melden bij een commerciële tester.

Of de app straks ook kan worden gebruikt om te laten zien of je bent gevaccineerd tegen corona, wil een woordvoerder van het ministerie niet aangeven. "Je vragen zijn prematuur, alle opties zijn nog open."

Verschillende sectoren denken na over toegang voor mensen die een vaccinatie hebben gehad, van de evenementen- tot de reisbranche. Of de app daarbij zou kunnen helpen, is dus nog niet bekend.

Personeel uitlenen

De overheid vraagt bedrijven om personeel uit te lenen voor de ontwikkeling van de app, zodat er geen aanbestedingsprocedure hoeft te worden doorlopen. Die zou te veel tijd kosten. Het ministerie vraagt onder meer om ontwikkelaars, ontwerpers en software-testers.

Het liefst zou de overheid zien dat bedrijven personeel kosteloos uitlenen voor een duur van ongeveer twee maanden. Het is nog niet bekend of daar al bedrijven op hebben gereageerd.

Derde corona-app

De nieuwe app zou de derde corona-app van de overheid zijn. De eerste app, CoronaMelder, is al voor iedereen te downloaden. Een tweede app, die de GGD moet ondersteunen bij het bron- en contactonderzoek, komt de komende maanden uit. Positief geteste mensen kunnen dan via een app hun contacten doorgeven aan de GGD.

Ritzau, het grootste persbureau van Denemarken, ligt al twee dagen plat door een aanval van hackers. Gisteren ontdekte het bedrijf dat er ransomware was geplaatst. Dat is software die je systeem op slot doet. Het slot gaat er alleen af als je losgeld betaalt, en dat weigert Ritzau.

Ritzau voorziet praktisch alle Deense media van informatie. De afgelopen dagen heeft het persbureau via een noodsysteem gewerkt. Ritzau heeft een extern beveiligingsbedrijf ingehuurd en verwacht op zijn vroegst donderdag weer normaal te kunnen werken.

Wie er achter de aanval zitten is onduidelijk. Ook is niet bekend hoe hoog het bedrag is dat de hackers als losgeld eisen.

De Franse autoriteiten hebben een nieuwe stap gezet om Amerikaanse techbedrijven meer belasting te laten betalen. Onder meer Facebook en Amazon hebben een aanslag gekregen over het jaar 2020.

Frankrijk stelt dat de Amerikaanse bedrijven te weinig belasting betalen over geld dat ze in Frankrijk verdienen. Dat doen ze door zich fiscaal te vestigen in landen als Ierland, waar ze maar weinig hoeven af te dragen. Het gaat om miljoenen euro's, meldt de Financial Times.

De Franse stap leidt mogelijk tot Amerikaanse tegenmaatregelen. Waarschijnlijk krijgen Franse producten zoals handtassen en make-up een importtarief van 25 procent. De Amerikaanse consument moet er dan meer voor betalen, waardoor de producten minder aantrekkelijk worden.

Eerder dreigden de Amerikanen Franse kazen en champagne te belasten met een importtarief van 100 procent. De regering-Trump noemde de Franse plannen een voorbeeld van oneerlijke handel, omdat vooral Amerikaanse bedrijven door de maatregel zouden worden getroffen.

Fiscale wapenstilstand

Nu de Fransen hun plan doorzetten, komt er volgens de Financial Times een einde aan de fiscale wapenstilstand met Washington. In januari waren de landen overeengekomen het meningsverschil door gesprekken op te lossen, onder toezicht van de OESO, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling. Maar in juni werd het overleg door de VS opgeschort, zonder zicht op een oplossing.

De Amerikaanse fiscale autoriteiten stelden eerder dat de landen afstevenen op een handelsoorlog als er geen akkoord wordt bereikt. Verwacht wordt dat de kwestie niet wordt opgelost voor Joe Biden op 20 januari het Witte Huis betrekt. Onder Trump zijn de betrekkingen met de landen in Europa verslechterd. Biden wil de banden weer aanhalen.

Frankrijk hoopt nog steeds dat er in overleg met de OESO een doorbraak wordt bereikt. Maar volgens een Franse woordvoerder is langer wachten geen optie. "De techbedrijven zijn de grote winnaar van de coronapandemie. Hun omzetten stijgen en ze betalen te weinig belasting. Dat was al zo voor de pandemie."

Oplichters hebben valse webwinkels klaargezet voor de sinterklaasinkopen en koopjesdag Black Friday, aanstaande vrijdag. Dat vermoedt de politie. Het aantal aangiften van online fraude blijft maar stijgen.

Sinds de uitbraak van het coronavirus in maart zijn er extra veel mensen die hun aankopen online doen. Dat merkt ook de politie: het aantal aangiften tegen malafide webwinkels is al bijna verdubbeld van 7400 vorig jaar naar ruim 13.000 tot nu toe dit jaar.

Vooral tijdens de gedeeltelijke lockdown dit voorjaar was er een hausse aan oplichtingszaken. Zo waren er sites die zich voordeden als verkopers van sportartikelen en elektronica, maar nooit iets leverden.

"We zijn bang dat nu hetzelfde gaat gebeuren met bijvoorbeeld de Playstation 5", zegt Gijs van der Linden, teamleider bij het Landelijk Meldpunt Internetoplichting van de politie. De spelcomputer is populair, maar amper leverbaar. De politie heeft de eerste meldingen en aangiften tegen webwinkels al binnen.

"Er is bijvoorbeeld een site waar voor twee ton aan Playstation 5-bestellingen is gedaan. In theorie kan er nog geleverd worden, maar we zijn bang dat het helemaal nooit gaat gebeuren", zegt Van der Linden.

Hoe herken je nou zo'n nepwebwinkel? Swipe hieronder door een aantal kenmerken:

De politie vermoedt dat de afgelopen weken al nepwinkels zijn klaargezet om in aanloop naar de feestdagen zoveel mogelijk slachtoffers te maken. "Je ziet ze ook vaak op donderdagavond of op vrijdag verschijnen, omdat de meeste mensen in het weekeinde het internet afspeuren."

Op Black Friday zou dat nog eens een extra vaart kunnen krijgen, denkt directeur Wijnand Jongen van Thuiswinkel.org, de belangenbehartiger van webwinkels. "Consumenten zoeken die dag doelgericht naar de allerlaagste prijs. Dat is precies waar oplichters op inspelen."

Ton schade

Betersport.nl is een van de bedrijven die de aankomende dagen extra alert zijn. De webwinkel kreeg eerder te maken met oplichters die het merk misbruikten. Toen de thuissportartikelen in coronatijd gretig aftrek vonden, sloegen criminelen toe met een nagenoeg identieke site met een nét afwijkend adres.

Via advertenties op Google kwamen hun producten hoger in de zoekresultaten dan die van Betersport zelf. "Mensen die daar iets kochten en niets kregen, meldden zich bij ons", vertelt directeur Joep van de Ven.

Met hulp van Google kon uiteindelijk het verkeer naar de nepsite worden platgelegd, maar het duurde twee weken voor deze volledig offline was. "Het was heel internationaal opgezet, met hosting in Rusland en een betalingspartner in Canada." Hij schat de schade op ongeveer een ton, onder meer door misgelopen omzet. "Maar voor consumenten is het nog vervelender natuurlijk."

Een maand geleden werden er ineens weer vier kopiesites gelanceerd. "Toen konden we gelukkig iets doeltreffender werken en heeft het drie dagen geduurd." De komende tijd checkt Van de Ven de prijzen van producten extra goed. "Als iemand onder onze prijs duikt, checken we of dat een nepsite is of een concurrent. Preventief bestrijden is lastig, dus zitten we er zelf bovenop."

Te veel fraude

In augustus klaagden thuiswinkelorganisaties nog over het gebrek aan optreden van de politie tegen cybercriminaliteit. Zij pleitten voor een 'digitale mobiele eenheid'. Maar volgens politieman Van der Linden liggen er zo veel aangiften, dat niet alles onderzocht kan worden.

"We moeten wedijveren met alles wat er gebeurt. Er is veel aankoopfraude, maar ook nog WhatsAppfraude, ceo-fraude, phishing en andere cybercriminaliteit. We moeten onze capaciteit verdelen."

De politie richt zich daarom op de grootste zaken. Op dit moment doet de recherche onderzoek naar een groep die 1500 slachtoffers zou hebben gemaakt. De verdachten haalden vermoedelijk meer dan een half miljoen binnen. Volgens de politie had de groep mensen in dienst die websites bouwden of 'geldezels' ronselden om aan tijdelijke bankrekeningen te komen.

Banken

Verder probeert de politie vooral om het internetcriminelen zo moeilijk mogelijk te maken door samen te werken met betaaldiensten en banken. Die mogen nu na drie meldingen over een verdachte site al de bijbehorende rekening blokkeren.

Maar uiteindelijk is het vooral de consument die moet blijven opletten, zegt Van der Linden. "We kunnen nog zo veel maatregelen nemen, zolang mensen denken dat ze voor een schijntje een nieuwe iPhone 11 kunnen kopen, roeien we de fraude niet uit."

Welke Instagram-posts van politici komen vaker boven aan een timeline en welke krijgen mensen minder vaak te zien? Samen met datajournalistiek platform Pointer van de KRO-NCRV en weekblad De Groene Amsterdammer doet de NOS daar onderzoek naar. Daarbij hebben we jouw hulp nodig.

We vragen je om een door de Duitse organisatie AlgorithmWatch ontwikkelde plug-in te installeren. De plug-in vraagt je om drie willekeurig gekozen politici of partij-accounts te volgen.

Vervolgens brengt de plug-in automatisch in kaart hoe vaak bepaalde posts van politici worden getoond en hoe goed ze het doen. Doen politici die een knoopje los doen het beter? En wat prefereren de algoritmes van Instagram: afbeeldingen of tekst?

Waarschijnlijk zullen de campagnes voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 zich, mede door de coronacrisis, voor een heel groot deel online afspelen. Daarom vinden we het als NOS belangrijk om te weten hoe de platforms waarop de campagnes worden gehouden, precies werken. Welke invloed hebben de algoritmes en de manier waarop de sociale media functioneren? Daar hopen we, mede met dit project, inzicht in te krijgen.

Hoe werkt het?

Veelgestelde vragen

Hoe is mijn privacy beschermd?

De plug-in verzamelt niet meer informatie dan nodig. We moeten je gebruikersnaam weten, om zo verschillende timelines uit elkaar te kunnen houden. Ook moeten we weten welke gebruikersnamen er in je timeline voorbijkomen, om zo het gedrag van de algoritmes te kunnen inschatten.

Zowel jouw gebruikersnaam als die van mensen in je timeline worden echter zodanig door elkaar gehusseld, dat je gebruikersnaam er niet meer uit te achterhalen is. Dat proces wordt pseudonimisering genoemd. In technische termen: gebruikersnamen worden gehasht.

Kan ik meedoen als ik geen Instagram heb of het niet actief gebruik?

Je moet Instagram hebben om mee te kunnen doen, maar je hoeft geen actieve gebruiker te zijn. Als je speciaal voor dit onderzoek en account wil aanmaken, kan dat ook. De plug-in vraagt je om drie politici te volgen en dan kun je deelnemen aan het onderzoek.

Wie is verantwoordelijk voor het verwerken van de data?

Dat is AlgorithmWatch. Wij kunnen toegang krijgen tot de data en de uitkomsten. Daarbij krijgen we geen toegang tot gebruikersnamen en ip-adressen. We hebben afspraken gemaakt met AlgorithmWatch over de verwerking van de data.

Hoe zijn de accounts uitgekozen die worden gevolgd?

De NOS, Pointer en de Groene Amsterdammer hebben een lijst aangeleverd met interessante Instagram-accounts. We hebben daarbij gekozen voor een mix van partij-accounts, lijsttrekkers en populaire accounts van partijleden. Zowel alle partijen die nu al in de Tweede Kamer zetelen als eventuele nieuwkomers zijn meegenomen.

Wat is het doel van het onderzoek?

Hebben de Instagram-algoritmes gevolgen voor de verkiezingen? Dat is de overkoepelende vraag. Als de Instagram-algoritmes bepaalde politici bevoordelen, bijvoorbeeld door het soort post dat die plaatsen, dan is dat iets wat we graag te weten komen. Op dit moment is die werking nog een groot geheim.

Wat voor organisatie is AlgorithmWatch?

AlgorithmWatch is een Duitse non-profitorganisatie die zich inzet voor transparantie over algoritmen. Zo publiceerde de organisatie eerder een onderzoek over de moderatietool van Google, die zwarten en homoseksuelen automatisch als 'toxic' categoriseerde. Ook heeft Algorithm Watch geschreven over hoe Facebook stereotypen inzet om zijn advertentie-inkomsten te maximaliseren.

Worden mijn data gedeeld met anderen?

Nee. Alleen wij (NOS, Pointer en De Groene Amsterdammer) en AlgorithmWatch kunnen bij de data. Andere onderzoekers, ook van universiteiten, krijgen geen toegang tot de data. De data worden verwijderd als het onderzoek voorbij is. Wanneer dat is, weten we nu nog niet, maar de data zullen hoe dan ook voor 31 december 2021 worden gewist.

KPN wil de komende jaren extra investeren in de uitbreiding van zijn glasvezelnetwerk. Het bedrijf zegt tot eind 2025 het aantal huishoudens dat is aangesloten op glasvezel te gaan verdubbelen. Voor de verdere digitalisering stelt het bedrijf 3,5 miljard euro beschikbaar over een periode van drie jaar, 40 procent daarvan wordt geïnvesteerd in glasvezel.

Naar eigen zeggen is het doel van de provider om "op termijn" meer dan 80 procent van Nederland van glasvezel te voorzien. Op dit moment zit KPN op een derde. Het concern zegt vanaf volgend jaar elk jaar 500.000 nieuwe aansluitingen te maken. KPN-topman Joost Farwerck spreekt van een "koersversnelling".

Niet onverwacht

Dat KPN deze stap zet, komt niet onverwacht. Het bedrijf kondigde begin 2019 al aan de komende jaren extra te investeren in glasvezel. In de periode daarvoor was het juist langzamer gegaan. Steeg het aantal aansluitingen in 2013 nog met 400.000, drie jaar later waren het er nog geen 120.000. In 2015 riep Vodafone (voor de fusie met Ziggo) de provider op haast te maken met het aantal glasvezelaansluitingen.

In oktober vorig jaar zei toezichthouder Autoriteit Consument Markt (ACM) dat de provider de aanleg van glasvezel frustreerde. De ACM zei toen dat het bedrijf de regels niet overtrad, maar noemde de situatie wel zorgelijk. "Uiteindelijk kan het zijn dat er minder glasvezel wordt aangelegd dan we liever zouden zien", zei voorzitter Henk Don toen.

KPN wil daarnaast de komende jaren kosten blijven besparen. In de periode tussen 2021 en 2023 gaat het om ten minste 250 miljoen euro. Het bedrijf besloot twee jaar geleden te reorganiseren, daar waren toen 1500 banen mee gemoeid.

Overnamegeruchten

Het nieuws over de nieuwe strategie komt op het moment dat er geruchten zijn over een mogelijk overname. Persbureau Bloomberg meldde eerder deze maand dat de Zweedse investeringsmaatschappij EQT KPN heeft benaderd over een mogelijke overname. Er zou een bedrag van omgerekend 11 miljard euro mee gemoeid zijn.

KPN heeft niet bevestigd dat er interesse is van de Zweden.

Charli D'Amelio heeft als eerste 100 miljoen volgers op TikTok. De Amerikaanse van 16 jaar is anderhalf jaar geleden begonnen op het sociale medium en haar dansjes sloegen al snel aan. Overigens heeft ze niet alleen veel volgers op TikTok, maar ook op Instagram, YouTube en Twitter. Ook haar oudere zus Dixie is een TikTok-ster, maar zij heeft 'maar' 44,6 miljoen volgers.

D'Amelio heeft inmiddels een bedankvideo op TikTok gezet waarin ze zegt dat ze het 'krankzinnig' vindt:

De verwachting was dat D'Amelio vorige week deze mijlpaal al zou halen maar ze verloor plotsklaps 1 miljoen volgers door een video die ze op YouTube zette. Daarin is te zien dat zij en haar zus Dixie een maaltijd eten die bereid is door een privé-kok, waarbij de zussen duidelijk laten merken dat ze slakken in hun eten niet kunnen waarderen. Als Charli dan ook nog zegt dat ze niet blij is dat ze nog geen 100 miljoen volgers heeft, is voor 1 miljoen volgers de maat dus vol.

Hieronder kun je die video bekijken (in het Engels):

"Charli D'Amelio is een leuke meid, ze zou je buurmeisje kunnen zijn", zegt de Nederlandse danser en tiktokker Vincent Vianen. Hij vindt het lastig te duiden waarom nou juist zij verreweg de meeste volgens heeft. Ze heeft de 'gunfactor' volgens Vianen, maar ook haar manier van dansen trekt de aandacht.

Hij geeft als voorbeeld het populaire TikTok-dansje renegade. "De versie van D'Amelio leek veel makkelijker, als zij het danst dan denk je 'dat kan ik ook'. Dat is haar kracht."

Cyberpesten

Behalve alle aandacht die ze krijgt, heeft Charli D'Amelio ook flink verdiend aan haar dansfilmpjes. Volgens het Amerikaanse zakentijdschrift Forbes heeft ze het afgelopen jaar 4 miljoen dollar verdiend door sponsoring en merchandise. Daarmee is ze de op één na best verdienende TikTok-ster.

Naast haar werk voor social platforms heeft ze inmiddels haar speelfilmdebuut gemaakt, met een stemrol in de animatiefilm StarDog and TurboCat uit 2020. Ook heeft ze een nagellaklijn, een make-uplijn en een sweatshirtcollectie.

Begin dit jaar vertelde Charli D'Amelio in een campagne voor Unicef dat ze wekelijks te maken heeft met cyberpesten. Elke week krijgt ze duizenden hatelijke opmerkingen. D'Amelio (in de Unicef-video): "Ze houden er om de een of andere reden niet van hoe mijn gezicht eruitziet. Ook krijg ik veel opmerkingen over mijn lichaam en mijn gewicht." Dat vindt ze lastig, omdat ze volgens eigen zeggen negatief denkt over haar lichaam en omdat ze slechte eetgewoontes heeft.

Op maat gemaakte boodschappen van bijvoorbeeld politieke partijen die inspelen op je persoonlijkheid, kunnen effect hebben. Dat is de belangrijkste uitkomst van jarenlang onderzoek van de Universiteit van Amsterdam (UvA).

Die zogenoemde politieke microtargeting gaat waarschijnlijk ook bij de Tweede Kamerverkiezingen van volgend jaar voor het eerst een rol spelen, verwachten campagnedeskundigen.

De wetenschappers van de UvA zijn er met behulp van twee experimenten achter gekomen dat mensen een bepaalde kant op gestuurd kunnen worden als ze een politiek getinte advertentie op sociale media lezen.

Zwevende kiezer

"Het is niet zo dat je een VVD'er op GroenLinks kunt laten stemmen", zegt onderzoeker Tom Dobber. Maar een zwevende rechtse kiezer naar de VVD lokken lijkt wel tot de mogelijkheden te behoren.

De onderzoekers hebben dat ontdekt door hun proefpersonen een bericht te laten schrijven op een zelfgemaakt sociaal medium dat op Facebook lijkt. Met een programmaatje konden ze deze teksten analyseren en zo achter de persoonlijkheidstypen van mensen komen.

"Er zijn bepaalde woorden die sterk gekoppeld zijn aan extraverte mensen en andere woorden die horen bij introverte mensen", zegt Dobber. "Het algoritme weet dat en deelt die mensen vervolgens in groepen in."

De literatuur wijst uit dat introverte mensen gevoeliger zijn voor boodschappen met angst als ondertoon, legt Dobber uit. Extraverte mensen reageren juist sterker op enthousiaste berichten.

Dobber vond de resultaten van zijn eigen onderzoek opvallend. "In communicatiewetenschap vind je vrij zwakke effecten, maar dit effect was wat sterker dan we gewend zijn", zegt hij. Teksten die je op sociale media achterlaat kunnen dus worden gebruikt om een inschatting te maken van je persoonlijkheid, en die inschatting kan worden gebruikt om je te manipuleren. "Daar schrokken we behoorlijk van."

Cambridge Analytica

Er zijn overigens nog geen aanwijzingen dat dat soort dingen gebeuren. Bij eerdere verkiezingen viel de mate van microtargeting nog mee, al bleek uit onderzoek van de NOS dat bijvoorbeeld de VVD zich bij de gemeenteraadsverkiezingen tot tennisliefhebbers richtte.

In het buitenland zijn er wel al campagnes geweest, zoals in het Verenigd Koninkrijk voor de brexit en in de VS bij de verkiezingen in 2016, die inspeelden op psychologische kenmerken. Dat veroorzaakte veel ophef, ook omdat het bedrijf Cambridge Analytica voor die campagnes data bleek te verzamelen zonder toestemming van gebruikers.

Dat soort praktijken is in Nederland nog niet waargenomen, zegt Justin Koornneef, partner bij campagnebureau BKB. "Daar heb ik nog nooit wat van gehoord of gezien."

Maar dit jaar zou wel interessant kunnen worden, denkt Koornneef. "Ik denk dat partijen huiverig zijn om zo ver te gaan als Cambridge Analytica deed, maar er is nu wel meer kennis bij politieke partijen."

Ook omdat er vanwege het coronavirus waarschijnlijk minder of geen campagne op straat of aan de deur kan worden gevoerd, zal de online campagne belangrijker zijn dan ooit, denkt Koornneef.

Dat beaamt Sanne Kruikemeier, die eveneens aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek doet naar verkiezingen en internet, maar niet betrokken was bij het onderzoek van Dobber.

"Politieke partijen kunnen niets meer organiseren, dus dit worden de verkiezingen waarbij online advertenties heel belangrijk worden", zegt Kruikemeier. "Mijn verwachting: dit neemt een enorme vlucht."

Maar of partijen daarbij ook gaan inspelen op psychologische kenmerken is nog de vraag. Koornneef: "Ik weet niet of je als politieke partij in het kaartenbakje wil komen van partijen die er misbruik van hebben gemaakt."

De voormalige baas van het gevallen Duitse techbedrijf Wirecard heeft tijdens het verhoor door een parlementaire onderzoekscommissie zijn kaken stijf op elkaar gehouden.

Markus Braun weigerde om meer dan vijftig vragen over de zaak te beantwoorden. Wel zei hij dat Duitse functionarissen zich niet ongepast hebben gedragen en dat hij vertrouwen heeft in het Duitse juridische systeem. Braun zit in de gevangenis en had die voor het verhoor tijdelijk verlaten.

Geïrriteerd

Braun en andere mensen uit de top van Wirecard worden ervan verdacht de omzet van het bedrijf te hebben opgeschroefd met nepinkomsten om zo aantrekkelijker te zijn voor investeerders en klanten. In juni moest Wirecard bekennen dat een bedrag van 1,9 miljard dat in de boeken stond, waarschijnlijk helemaal niet bestond.

Markus Braun heeft eerder ontkend dat hij fout zat en gezegd dat Wirecard het slachtoffer is van een grotere fraude, maar deed er vanmiddag dus het zwijgen toe. Sommige parlementariërs waren daardoor zichtbaar geïrriteerd en stelden vragen over onder meer Brauns familie. Daarop werd de hoorzitting geschorst.

Parlementariërs zeggen tegen persbureau Reuters dat ze hadden gehoopt meer te achterhalen over Brauns contacten met functionarissen, en dan met name over een vergadering in november 2019 met staatssecretaris Kukies van Financiën. Het ministerie van Financiën verwees naar een eerdere verklaring en zei dat in de vergadering onder meer beschuldigingen van marktmanipulatie waren besproken.

Volgens Duitse autoriteiten heeft de overheid niet ongepast gehandeld in de zaak, iets wat Braun vanmiddag dus beaamde. Op beurstoezichthouder BaFin is veel kritiek. Toen media vorig jaar vraagtekens stelden bij Wirecards boekhouding, ging BaFin het bedrijf niet onderzoeken, maar het verbood investeerders wel om te gokken op een daling van het aandeel.

De politie gebruikt veel ICT-programma's die niet voldoen aan de Wet politiegegevens. Dat zegt de digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom, die interne rapporten opvroeg over door de politie gebruikte apps, zoals apps waarmee aangiften en verhoren worden opgenomen of waarmee agenten informatie uitwisselen.

"Het gaat om de 36 belangrijkste systemen die de politie heeft, die cruciaal zijn om het werk goed te kunnen doen", zegt Rejo Zenger van Bits of Freedom in het NOS Radio 1 Journaal.

In de Wet politiegegevens staat hoe de politie en andere opsporingsdiensten met persoonsgegevens moeten omgaan die tijdens het werk zijn verzameld. Volgens Zenger gaat het op meerdere fronten mis. Zo worden gegevens bewaard die al lang verwijderd hadden moeten worden. "Dat is heel belangrijk als je verdachte bent geweest in een zaak. Dan wil je dat je uit de politiesystemen wordt verwijderd als je bent vrijgesproken. Dat gebeurt dus niet."

"Het klopt dat veel politiesystemen niet voldoen aan de eisen van privacy en security in de Wet politiegegevens", erkent Stephan den Hengst, chief data officer bij de Nationale Politie in een reactie in het NOS Radio 1 Journaal. "Dat wil niet zeggen dat politie-informatie op straat ligt."

Zenger: "We hebben met z'n allen afspraken gemaakt over hoe de politie met dit soort gegevens omgaat, dat hebben we in een wet vastgelegd. Ik vind het nogal absurd dat de politie op grote schaal en langdurig die wet overtreedt. De minister moet in actie komen."

Ongewenste meelezers

Het gaat volgens Zenger ook fout bij de besluitvorming over wie toegang tot een bepaalde database krijgt en wanneer. "Op het moment dat iemand van functie verandert, of stopt bij de politie, wil je dat hij de toegang tot een database kwijtraakt." Ook dat gebeurt lang niet altijd. "Dat is een probleem bij corrupte agenten die informatie met criminelen delen. Je wilt niet dat een corrupte agent meer toegang heeft dan hij zou moeten hebben, omdat je het risico dat hij informatie doorspeelt zo klein mogelijk wilt houden."

Een mogelijk gevolg kan volgens Zenger zijn dat getuigen in bijvoorbeeld een liquidatiezaak niet met de politie willen praten, omdat ze bang zijn dat dit bij de daders terechtkomt. Of dat slachtoffers van een verkrachting hun mond houden, omdat ze bang zijn dat onbevoegden hun aangifte gaan lezen.

Den Hengst zegt dat er inmiddels een centraal systeem is ontwikkeld voor het verlenen van toegang tot politie-apps. Iedereen die in dienst komt, krijgt nu een profiel, waarmee hij autorisatie krijgt tot het gebruik van bepaalde apps. Wie van functie verandert, verliest zijn autorisaties of krijgt andere.

Volgens Den Hengst is beveiliging een optelsom van fysieke beveiliging en technische informatiebeveiliging, van veiligheidsbewustzijn, veiligheidsprocedures, screening van medewerkers en kennis en cultuur. "Op al die elementen investeren wij, actief en ook reactief nadat er iets fout was gegaan. Dit sluit niet uit dat er informatie in verkeerde handen valt, maar ze verkleinen de kans dat het gebeurt."

Hij denkt niet dat de problemen daarmee voor altijd zijn opgelost. "Dit is een ontwikkeling die gaande blijft. Cybercriminelen worden ook steeds slimmer en daar moeten wij ons tegen weren. Daar zijn we iedere dag heel hard mee bezig."